پیپ در فارکس چیست؟ آموزش محاسبه ارزش هر پیپ با مثال

پیپ در فارکس چیست؟

پیپ در فارکس واحد استاندارد اندازه‌گیری تغییر قیمت یک جفت‌ارز است. در بیشتر جفت‌ارزها یک پیپ برابر با ۰.۰۰۰۱ و در جفت‌ارزهای دارای ین ژاپن معمولاً برابر با ۰.۰۱ است. ارزش پولی هر پیپ به عواملی مثل حجم معامله، جفت‌ارز و ارز حساب بستگی دارد. برای مثال، در EUR/USD و حساب دلاری، ارزش هر پیپ در ۱ لات معمولاً حدود ۱۰ دلار، در ۰.۱ لات حدود ۱ دلار و در ۰.۰۱ لات حدود ۰.۱۰ دلار است. در این راهنما نحوه تشخیص، محاسبه و استفاده از پیپ برای محاسبه سود، زیان، اسپرد و مدیریت ریسک را با مثال‌های واقعی بررسی می‌کنیم.

پیپ در فارکس چیست؟

پیپ یا Pip یکی از مهم‌ترین واحدهای اندازه‌گیری تغییر قیمت در بازار فارکس است. وقتی قیمت یک جفت‌ارز چند واحد کوچک جابه‌جا می‌شود، معامله‌گر معمولاً مقدار این تغییر را با پیپ بیان می‌کند.

برای بیشتر جفت‌ارزها، پیپ برابر با رقم چهارم اعشار است. مثلاً اگر قیمت EUR/USD از 1.0850 به 1.0851 برسد، قیمت ۱ پیپ افزایش پیدا کرده است.

اما در جفت‌ارزهایی که ین ژاپن در آن‌ها وجود دارد، استاندارد متفاوت است. در این جفت‌ارزها معمولاً پیپ در رقم دوم اعشار محاسبه می‌شود.

نکته مهم: بسیاری از بروکرها قیمت‌ها را با یک رقم اعشار بیشتر نمایش می‌دهند. به این رقم اصطلاحاً پوینت یا Pipette گفته می‌شود. پس نباید هر رقم اعشاری را با یک پیپ اشتباه بگیری.

پیپ چه کاربردی در معاملات فارکس دارد؟

پیپ فقط یک واحد برای بیان تغییر قیمت نیست. معامله‌گر از آن برای محاسبه چند موضوع مهم استفاده می‌کند:

• میزان سود یا زیان معامله
• فاصله حد ضرر و حد سود
• اندازه ریسک معامله
• محاسبه ارزش هر حرکت قیمت
• مقایسه هزینه معاملاتی و اسپرد
• تعیین حجم مناسب معامله

مثلاً فرض کن EUR/USD را در قیمت 1.0850 خریداری کرده‌ای و حد ضرر را روی 1.0800 قرار داده‌ای. فاصله ورود تا حد ضرر ۵۰ پیپ است.

اگر ارزش هر پیپ در حجم معامله تو ۱۰ دلار باشد، ریسک قیمتی معامله برابر با:

۵۰ × ۱۰ = ۵۰۰ دلار

خواهد بود.

این محاسبه به تو کمک می‌کند قبل از باز کردن معامله بدانی در صورت فعال‌شدن حد ضرر، تقریباً چه مقدار از سرمایه‌ات در معرض زیان قرار می‌گیرد.

هر پیپ چند دلار است؟

پاسخ این سؤال به جفت‌ارز، حجم معامله و ارز حساب معاملاتی بستگی دارد. به همین دلیل نمی‌توان گفت هر پیپ همیشه مقدار ثابتی دلار ارزش دارد.

برای نمونه، در یک معامله استاندارد روی بسیاری از جفت‌ارزهای دلاری، ارزش یک پیپ در حجم ۱ لات استاندارد حدود ۱۰ دلار است.

با کاهش حجم معامله، ارزش هر پیپ هم کاهش پیدا می‌کند:

* این اعداد برای جفت‌ارزهایی مثل EUR/USD که ارزش پیپ آن‌ها به دلار محاسبه می‌شود، نمونه هستند و برای همه جفت‌ارزها یکسان نیستند.

چرا ارزش پیپ همیشه ثابت نیست؟

چون ارزش پیپ به متغیرهایی مثل این موارد وابسته است:

حجم معامله + جفت‌ارز + نرخ تبدیل ارز + ارز پایه حساب

مثلاً ارزش یک پیپ در EUR/USD با USD/JPY الزاماً یکسان نیست. اگر جفت‌ارز شامل ارزی غیر از دلار آمریکا باشد، برای محاسبه ارزش نهایی پیپ باید نرخ تبدیل هم در نظر گرفته شود.

پیپت یا Pipette چیست؟

اگر بروکر قیمت EUR/USD را به شکل 1.08501 نمایش دهد، رقم پنجم اعشار یک پیپ کامل نیست؛ بلکه یک پیپت محسوب می‌شود.

در جفت‌ارزهای معمولی:

1 پیپ = 10 پیپت

مثلاً اگر قیمت از:

1.08500 → 1.08510

تغییر کند، قیمت ۱ پیپ حرکت کرده است.

اما اگر قیمت از:

1.08500 → 1.08501

حرکت کند، تغییر قیمت برابر با ۰.۱ پیپ یا یک پیپت است.

پیپ با پوینت چه تفاوتی دارد؟

در بسیاری از پلتفرم‌های معاملاتی، مخصوصاً MetaTrader، اصطلاح Point نیز استفاده می‌شود. در قیمت‌گذاری پنج‌رقمی، معمولاً:

۱ پیپ = ۱۰ پوینت

این تفاوت هنگام تعیین حد ضرر، حد سود و محاسبه فاصله سفارش اهمیت دارد.

چگونه تعداد پیپ‌های یک معامله را محاسبه کنیم؟

برای محاسبه تعداد پیپ‌های حرکت قیمت، ابتدا باید قیمت ورود و قیمت خروج را از یکدیگر کم کنیم و سپس نتیجه را بر اندازه یک پیپ تقسیم کنیم.

برای جفت‌ارزهای معمولی:

تعداد پیپ = اختلاف قیمت ÷ 0.0001

مثال محاسبه پیپ در EUR/USD

فرض کن EUR/USD را در قیمت 1.0800 خریداری کرده‌ای و معامله را در 1.0850 بسته‌ای.

اختلاف قیمت:

1.0850 – 1.0800 = 0.0050

حالا:

0.0050 ÷ 0.0001 = 50 پیپ

پس این معامله ۵۰ پیپ سود قیمتی داشته است.

مثال برای معامله فروش

فرض کن GBP/USD را در قیمت 1.2700 فروخته‌ای و معامله را در 1.2650 بسته‌ای.

اختلاف قیمت:

1.2700 – 1.2650 = 0.0050

یعنی معامله نیز ۵۰ پیپ حرکت مطلوب داشته است.

در معامله فروش، کاهش قیمت به نفع معامله‌گر است؛ به همین دلیل جهت معامله را باید هنگام محاسبه سود و زیان در نظر بگیری.

محاسبه پیپ در جفت‌ارزهای ین

جفت‌ارزهایی مثل USD/JPY معمولاً با دو رقم اعشار نمایش داده می‌شوند. در این جفت‌ارزها:

۱ پیپ = 0.01

فرض کن قیمت USD/JPY از 150.20 به 150.70 رسیده باشد.

اختلاف قیمت:

150.70 – 150.20 = 0.50

تعداد پیپ:

0.50 ÷ 0.01 = 50 پیپ

پس قیمت در این مثال ۵۰ پیپ تغییر کرده است.

ارزش پیپ را چگونه محاسبه کنیم؟

برای یک جفت‌ارز معمولی که دلار آمریکا ارز مظنه آن است، یک روش ساده برای محاسبه ارزش پیپ داریم:

ارزش هر پیپ = حجم معامله × اندازه پیپ

برای EUR/USD که اندازه یک پیپ معمولاً 0.0001 است، اگر حجم معامله یک لات استاندارد یعنی 100,000 واحد باشد:

100,000 × 0.0001 = 10 دلار

پس ارزش تقریبی هر پیپ در یک لات استاندارد EUR/USD برابر با ۱۰ دلار است.

اگر حجم معامله ۰.۱ لات باشد:

10,000 × 0.0001 = 1 دلار

و در حجم ۰.۰۱ لات:

1,000 × 0.0001 = 0.1 دلار

این مثال نشان می‌دهد چرا افزایش حجم معامله مستقیماً ارزش دلاری هر پیپ را افزایش می‌دهد.

محاسبه سود و زیان بر اساس پیپ

یکی از کاربردی‌ترین فرمول‌ها برای معامله‌گر این است:

سود یا زیان = تعداد پیپ × ارزش هر پیپ

فرض کن:

• حجم معامله: ۰.۱ لات
• حرکت قیمت: ۷۰ پیپ
• ارزش هر پیپ: ۱ دلار

در این شرایط:

۷۰ × ۱ = ۷۰ دلار

پس اگر حرکت قیمت در جهت معامله باشد، سود تقریبی ۷۰ دلار خواهد بود. اگر حرکت خلاف جهت معامله باشد، همین مقدار به‌عنوان زیان ایجاد می‌شود.

البته در معامله واقعی باید هزینه‌هایی مثل اسپرد، کمیسیون و سواپ را هم در نظر بگیری.

یک نکته مهم درباره سود واقعی

فرض کن معامله تو ۵۰ پیپ سود کرده، اما اسپرد معامله ۲ پیپ بوده است. نمی‌توانی بدون توجه به هزینه معامله بگویی سود خالص تو دقیقاً معادل ارزش ۵۰ پیپ بوده است.

هزینه‌های معاملاتی از سود ناخالص کم می‌شوند و به همین دلیل هنگام ارزیابی یک استراتژی باید سود خالص را بررسی کنی.

ارتباط پیپ با حد ضرر و مدیریت ریسک

پیپ یکی از ابزارهای اصلی مدیریت ریسک است.

فرض کن سرمایه حساب تو ۱۰,۰۰۰ دلار است و تصمیم گرفته‌ای حداکثر ۱ درصد سرمایه را در یک معامله ریسک کنی.

حداکثر ریسک مجاز:

10,000 × 1% = 100 دلار

حالا اگر حد ضرر استراتژی تو ۵۰ پیپ باشد، باید حجم معامله را طوری انتخاب کنی که ارزش هر پیپ بیشتر از:

100 ÷ 50 = 2 دلار

نباشد.

یعنی در این مثال، اگر ارزش هر پیپ ۲ دلار باشد، فعال‌شدن حد ضرر ۵۰ پیپی تقریباً ۱۰۰ دلار زیان ایجاد می‌کند.

این دقیقاً همان جایی است که مفهوم پیپ از یک اصطلاح ساده فارکس به یک ابزار واقعی برای Position Sizing تبدیل می‌شود.

آیا پیپ همان سود و زیان معامله است؟

خیر.

پیپ فقط میزان حرکت قیمت را نشان می‌دهد؛ سود و زیان به حجم معامله هم وابسته است.

مثلاً دو معامله‌گر هر دو ۵۰ پیپ سود می‌کنند، اما اگر یکی با ۰.۰۱ لات و دیگری با ۱ لات معامله کرده باشد، سود دلاری آن‌ها کاملاً متفاوت خواهد بود.

پس هنگام بررسی عملکرد یک معامله، فقط تعداد پیپ‌ها را نگاه نکن. همیشه این سه مورد را کنار هم بررسی کن:

تعداد پیپ × حجم معامله × ارزش هر پیپ

این نگاه برای مقایسه عملکرد معاملات بسیار دقیق‌تر است.

پیپ در فارکس چه ارتباطی با اسپرد دارد؟

وقتی وارد یک معامله می‌شوی، بروکر معمولاً معامله را دقیقاً در همان نقطه‌ای که قیمت بازار را می‌بینی اجرا نمی‌کند. اختلاف بین قیمت خرید و فروش، اسپرد نام دارد و معمولاً با پیپ بیان می‌شود.

مثلاً اگر قیمت EUR/USD به شکل زیر باشد:

Bid: 1.0850
Ask: 1.0852

اختلاف این دو قیمت برابر با:

0.0002 = 2 پیپ

است.

یعنی اسپرد معامله در این مثال ۲ پیپ است.

چرا اسپرد برای معامله‌گر مهم است؟

چون معامله معمولاً با مقداری زیان اولیه شروع می‌شود که ناشی از اسپرد است. اگر معامله‌ای را باز کنی و قیمت هیچ تغییری نکند، ممکن است همچنان به اندازه هزینه اسپرد در زیان باشی.

برای مثال، اگر اسپرد EUR/USD برابر ۲ پیپ باشد و ارزش هر پیپ در حجم معامله تو ۵ دلار باشد:

۲ × ۵ = ۱۰ دلار

پس هزینه اولیه اسپرد در این مثال حدود ۱۰ دلار خواهد بود.

به همین دلیل، وقتی دو بروکر را با یکدیگر مقایسه می‌کنی، فقط به «حداقل اسپرد» توجه نکن. باید میانگین اسپرد، کمیسیون، نوع حساب و شرایط اجرای سفارش را هم بررسی کنی.

پیپ در اسکالپینگ چه اهمیتی دارد؟

در اسکالپینگ، معامله‌گر معمولاً از حرکت‌های نسبتاً کوچک قیمت استفاده می‌کند. به همین دلیل، هزینه‌ای مثل اسپرد می‌تواند تأثیر بیشتری روی نتیجه معاملات داشته باشد.

فرض کن یک اسکالپر در طول روز ۲۰ معامله انجام دهد و میانگین اسپرد هر معامله ۱.۵ پیپ باشد.

هزینه اسپرد از نظر حرکت قیمت:

۲۰ × ۱.۵ = ۳۰ پیپ

است.

اگر استراتژی معامله‌گر سودهای بسیار کوچک هدف‌گذاری کند، این هزینه می‌تواند بخش قابل‌توجهی از بازده معاملات را مصرف کند.

برای همین اسکالپرها معمولاً علاوه بر سرعت اجرای سفارش، به اسپرد، کمیسیون و لغزش قیمت (Slippage) توجه ویژه‌ای دارند.

آیا برای طلا و شاخص‌ها هم از پیپ استفاده می‌شود؟

اصطلاح پیپ بیشتر با بازار فارکس و جفت‌ارزها شناخته می‌شود. در سایر بازارها، روش نمایش تغییر قیمت می‌تواند با توجه به نماد و بروکر متفاوت باشد.

مثلاً در معاملات طلا ممکن است تغییرات قیمت را بر اساس دلار، سنت یا Point مشاهده کنی. در شاخص‌ها و بعضی CFDها نیز اندازه هر واحد حرکت قیمت به مشخصات همان نماد بستگی دارد.

پس نباید فرمول پیپ جفت‌ارزها را بدون بررسی مشخصات نماد به طلا، شاخص‌ها یا سایر CFDها تعمیم بدهی.

ماشین‌حساب پیپ چیست و چه کاربردی دارد؟

ماشین‌حساب پیپ ابزاری است که می‌تواند ارزش تقریبی هر پیپ را بر اساس اطلاعات معامله محاسبه کند.

معمولاً برای محاسبه به این اطلاعات نیاز داری:

• جفت‌ارز
• حجم معامله
• ارز حساب
• قیمت فعلی یا نرخ تبدیل
• اندازه پیپ

این ابزار مخصوصاً زمانی مفید است که با جفت‌ارزهایی معامله می‌کنی که ارزش پیپ آن‌ها مستقیماً به دلار محاسبه نمی‌شود.

با استفاده از ماشین‌حساب پیپ می‌توانی قبل از ورود به معامله متوجه شوی هر حرکت قیمت چه اثری روی موجودی حساب تو خواهد داشت.

تفاوت Pip، Pipette و Point چیست؟

این سه اصطلاح گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند، درحالی‌که کاربرد یکسانی ندارند.

Pip

واحد استانداردی برای بیان تغییر قیمت در بسیاری از جفت‌ارزهای فارکس است.

در جفت‌ارزهای معمولی:

1 Pip = 0.0001

در جفت‌ارزهای دارای JPY:

1 Pip = 0.01

Pipette

یک‌دهم پیپ است.

در قیمت‌گذاری پنج‌رقمی:

1 Pip = 10 Pipettes

Point

اصطلاحی است که در پلتفرم‌ها و بازارهای مختلف می‌تواند کاربرد متفاوتی داشته باشد. در قیمت‌گذاری پنج‌رقمی فارکس، معمولاً هر Point برابر با یک‌دهم Pip است.

پس اگر در پلتفرم معاملاتی عددی مثل 25 Points ببینی، در یک مظنه پنج‌رقمی معمولاً معادل 2.5 Pip است.

چند اشتباه رایج درباره پیپ

اشتباه اول: هر رقم اعشار را یک پیپ بدانیم

این اشتباه مخصوصاً هنگام کار با قیمت‌های پنج‌رقمی زیاد دیده می‌شود.

اگر EUR/USD از 1.08500 به 1.08510 برسد، قیمت ۱۰ پوینت حرکت کرده، اما این حرکت معادل ۱ پیپ است.

اشتباه دوم: تصور کنیم ارزش هر پیپ همیشه ۱۰ دلار است

عدد ۱۰ دلار فقط برای شرایط مشخصی مثل یک لات استاندارد در بسیاری از جفت‌ارزهای دارای USD به‌عنوان ارز مظنه کاربرد دارد.

با تغییر حجم معامله یا جفت‌ارز، ارزش پیپ هم تغییر می‌کند.

اشتباه سوم: تعداد پیپ را با مقدار سود یکی بدانیم

مثلاً ۱۰۰ پیپ سود برای معامله ۰.۰۱ لات با ۱۰۰ پیپ سود برای معامله ۱ لات، ارزش دلاری یکسانی ندارد.

پیپ فقط مقدار حرکت قیمت را نشان می‌دهد.

اشتباه چهارم: اسپرد را از محاسبات حذف کنیم

ممکن است یک معامله روی نمودار ۲۰ پیپ حرکت مطلوب داشته باشد، اما هزینه اسپرد و کمیسیون باعث شود سود خالص کمتر از مقدار مورد انتظار باشد.

یک مثال کامل از محاسبه پیپ، سود و ریسک

فرض کن روی EUR/USD یک معامله خرید باز می‌کنی.

قیمت ورود:

1.0850

حد سود:

1.0900

حد ضرر:

1.0820

حجم:

0.10 لات

در این شرایط فاصله حد سود از نقطه ورود:

1.0900 – 1.0850 = 0.0050

یعنی:

50 پیپ

فاصله حد ضرر:

1.0850 – 1.0820 = 0.0030

یعنی:

30 پیپ

اگر ارزش هر پیپ در حجم انتخابی تو حدود ۱ دلار باشد:

سود بالقوه = 50 × 1 = 50 دلار

و:

زیان بالقوه = 30 × 1 = 30 دلار

در این مثال نسبت سود به زیان بر اساس فاصله حد سود و حد ضرر:

50 ÷ 30 ≈ 1.67

است.

یعنی برای هر ۱ واحد ریسک، حدود ۱.۶۷ واحد سود بالقوه در نظر گرفته شده است؛ البته این نسبت قبل از درنظرگرفتن اسپرد، کمیسیون و سایر هزینه‌های معاملاتی محاسبه شده است.

آیا تعداد پیپ بیشتر همیشه به معنی معامله بهتر است؟

خیر.

ممکن است یک معامله ۲۰۰ پیپ سود کند اما با حجم بسیار کوچک انجام شده باشد. معامله دیگری فقط ۵۰ پیپ سود کند ولی با حجم و مدیریت ریسک مناسب، بازده مالی بهتری ایجاد کند.

از طرف دیگر، تعداد پیپ زیاد بدون توجه به میزان ریسک می‌تواند خطرناک باشد.

برای ارزیابی یک معامله بهتر است این موارد را کنار هم ببینی:

تعداد پیپ + حجم معامله + درصد ریسک + هزینه معامله + نسبت سود به زیان

این نگاه به تو کمک می‌کند عملکرد واقعی استراتژی را بسنجی، نه اینکه فقط تعداد پیپ‌های مثبت یا منفی را بشماری.

برای محاسبه پیپ در فارکس چه چیزهایی را باید بدانیم؟

اگر بخواهی ارزش پیپ یک معامله را دقیق محاسبه کنی، این اطلاعات را مشخص کن:

۱. جفت‌ارز: مثلاً EUR/USD یا USD/JPY
۲. حجم معامله: مثلاً ۰.۱ لات
۳. ارز حساب: مثلاً USD
۴. قیمت جفت‌ارز: برای بعضی محاسبات تبدیل ارز
۵. اندازه پیپ: بر اساس نوع جفت‌ارز

بعد می‌توانی ارزش هر پیپ و مقدار سود یا زیان احتمالی را محاسبه کنی.

خلاصه محاسبه پیپ در فارکس

اگر بخواهیم کل بحث را خیلی ساده جمع کنیم، پیپ واحدی برای اندازه‌گیری تغییرات کوچک قیمت در فارکس است.

برای بیشتر جفت‌ارزها:

۱ پیپ = 0.0001

برای جفت‌ارزهای دارای ین ژاپن:

۱ پیپ = 0.01

تعداد پیپ به تو می‌گوید قیمت چقدر حرکت کرده است؛ اما برای تبدیل این حرکت به دلار باید حجم معامله و ارزش هر پیپ را هم در نظر بگیری.

فرمول ساده سود یا زیان:

سود/زیان = تعداد پیپ × ارزش هر پیپ

و برای مدیریت ریسک:

ریسک معامله = فاصله حد ضرر به پیپ × ارزش هر پیپ

پس اگر مفهوم پیپ را درست یاد بگیری، محاسبه حد ضرر، حد سود، هزینه اسپرد، اندازه پوزیشن و ریسک معامله برایت بسیار ساده‌تر می‌شود.